Op 23 mei schreef medisch journalist Erna van Balen een artikel in de Volkskrant dat de barende vrouw vaak een knip krijgt zonder dat zij dit weet of wenst. Hier is al vaker over uitgeweid in de media aangezien informed consent (uitleg geven en toestemming krijgen) een steeds groter topic is in de gezondheidszorg. Toch kan ik het lastig voorstellen, ik heb nog nooit een knip gezet zonder dit te zeggen en ik heb ook nog nooit een gynaecoloog of arts-assistent gezien die dit zonder uitleggen doet. Gebeurt het dan echt zoveel? En waar gebeurt dit dan precies? Ik zou dan wel graag willen weten: Hoe kan je een schaar pakken tijdens de bevalling zonder dat iemand dit ziet? Hoe kan je iemand inknippen zonder dat iemand dit merkt? Ik denk dat in het heetst van de strijd sommige barenden niet alles meer meekrijgen, maar dát bijvoorbeeld die knip wordt gezet, wordt in mijn ogen tegenwoordig áltijd besproken. Dan wil ik het niet hebben over twintig jaar geleden, want: toen was alles anders.
Sinds sociale media spreken zwangere vrouwen voorafgaand aan hun eigen baring niet meer zoals eerder enkel hun moeder, buurvrouw of vriendin die heeft gebaard maar alle Nederlandse vrouwen die ook maar iets daarover op internet hebben gedropt. En geloof me, drama sells, oftewel: Als je schrijft over hoe rooskleurig je bevalling ging en hoe fijn de begeleiding was en dat het gewoon goed ging en wel meeviel, daar krijg je niet veel likes door en dus (veel belangrijker) minder volgers.
De vrouwen die geen idee meer hebben, die het wel lekker vonden gaan en die die knip ook nodig achtten horen we niet. Die weten het vaak niet meer omdat ze het vertrouwen hadden en er een goed gevoel aan over hebben gehouden. Maar die andere verhalen blijven hangen. Die soms ietwat aangedikt zijn, waarbij de bevalling soms een uurtje extra krijgt en zo nu en dan het woordje ‘spoed’ erin gebruiken of een ‘dalende hartslag van de baby’. Want dat zorgt voor medeleven, hartjes en meer clicks op je profiel.
Vrouwen delen graag de nare verhalen en projecteren dit op de zorgverleners die daar volgens hen de grootste rol in hadden omdat zij het proces kunnen sturen. Sorry, ik zou willen dat ik als zorgverlener iedereen in een vloek en een zucht zou kunnen laten bevallen maar helaas, niet alles is maakbaar en een bevalling al helemaal niet.
Ik heb lang op mijn handen gezeten, bij elk nieuw artikel in dezelfde trant als die van van Balen jeuken mijn vingers om tegengas te geven. Maar ik als zorgverlener heb weinig recht van spreken. De barende vrouw moet in haar waarde staan en de zorgverlener heeft tegenwoordig maar naar haar pijpen te dansen. Althans, menig (vaak) hoogopgeleide, welbespraakte zwangere komt de spreekkamer binnen met een plan. Een plan van haar zwangerschap, bevalling en haar kraamtijd in pictogrammen met rode kruizen en lijstjes met don’ts. Vaak nog geplastificeerd en bestaande uit meerdere pagina’s. Vrouwen bij wie ik voel dat ik al 3-0 achtersta zonder ook maar de minste uitleg te hebben kunnen geven.
‘Arch,’ denk ik dan soms. Ik voel al aan alles dat haar geboorteplan voor 70% niet gaat worden zoals verwacht. Maar ik krijg gelijk de stempel: pessimist. Helemaal als ik de kansen bespreek die een zwangere heeft. Bijvoorbeeld, ga je van je eerste kindje bevallen: Dan zijn er minder dan 20% die dit onder begeleiding van de verloskundige uit hun eigen praktijk doen. Dus als je prio 1 is om thuis te baren, dan wil ik je graag vast voorbereiden dat de kans groter is dat dat niet lukt. Dan ben ik geen pessimist maar een realist. Natuurlijk gaat het ook in 20% van de gevallen wél, maar 80% bevalt dus in het ziekenhuis.
Een bevalling is niet planbaar. Je weet niet hoe het loopt. Je moet nou eenmaal die trein instappen en hij stopt waar hij wil stoppen. Als je eindbestemming eigenlijk Scheveningen is maar je stopt in Den Haag Centraal, dan heb je het daarmee te doen en moet je op een andere manier in Scheveningen zien te komen. Gelukkig zijn er conducteurs, informatieborden en machinisten. Zij helpen jou op weg, net als verloskundigen, verpleegkundigen en arts-assistenten die samen willen dat de reis voor jou zo fijn mogelijk wordt.
Tien jaar geleden studeerde ik af en sindsdien beoefen ik het mooiste vak van Nederland. Ik heb geleerd dat ik goed moet doen voor zowel moeder als kind. Ik heb een mond gekregen om te praten, ik stel vrouwen gerust, ik leg een hand op iemands arm en help met zuchten als dit nodig is. Ik zucht wee na wee samen weg. Ik zit op mijn knieën voor je als je graag op de baarkruk zit, ik duw met mijn vingers net zolang op je onderrug als jij dit prettig vindt totdat ik kramp krijg. Ik leg een hand op de schouder van je partner die met grote ogen kijkt naar de pijn die zijn geliefde moet doorstaan om een nieuwe liefde op de wereld te zetten. Ik help met koude washandjes, probeer gerust te stellen en aan te moedigen. Ik help met bemoedigende woorden om je door te laten zetten als je niet meer kan. Ik houd je dat doel voor ogen als de pijn van de weeën en de lengte van de bevalling eigenlijk een druppel te veel wordt. Pijn die er overigens bijhoort, pijn die met pijnstilling verminderd kan worden als je dat wil maar ook pijn die niet altijd helemaal weggaat. En of je nou een hoge pijngrens hebt of niet, je moet het eerst ervaren voordat je er wat van kan vinden. Want niemand zegt dat een wee geen pijn doet. Zeker doet het pijn. Je hele baarmoeder trekt samen om dat kindje die in je buik zit naar beneden te duwen om meer ontsluiting te creëren. Je baarmoedermond gaat open en dat is niet pijnloos. Dat duurt een tijdje maar het is iets wat al miljoenenjaren op deze manier gebeurt. En thank God, leven we in 2023 waarin we zoveel kennis hebben dat het vaak goed gaat. Al die ervaring, al die kunde die in de afgelopen jaren zo dikwijls verbeterd is daar mogen we dankbaar voor zijn.
En nee, natuurlijk zet ik liever geen knip, maar ik wil wél een gezonde baby. Liever een knip dan een kind op de opvangtafel. Soms heb ik wel dat kind direct na de geboorte op de opvangtafel in plaats van bij moeder op de borst en kan ik mezelf wel voor mijn hoofd slaan omdat ik eigenlijk die knip had moeten zetten. Uiteraard na informed consent maar voor mij voelt de drempel steeds hoger omdat ik niet achteraf die uitbrander wil dat het mijn schuld is dat die knip is gezet en dat het kind het toch ‘gewoon’ goed deed? Maar die harde nee op het geplastificeerde picto-document, het rode kruis door de schaar liet mij langer twijfelen dan ik zou willen waardoor ik in mijn eigen kunnen begon te twijfelen en daar nu met een kapje op het snoetje van de baby sta om extra zuurstof te geven.
Ik sta soms in een spagaat terwijl ik echt niet lenig ben, ik sta stevig in mijn schoenen en ben geen beginneling meer. Toch ben ik bang dat ik als verloskundige mijn autonomie kwijtraak, mijn automatische piloot, mijn voelsprieten. Ik wil weer kunnen werken vanuit mijn beste bedoelingen, vanuit mijn kennis, passie en kunde.
Dus twijfel ik zo nu en dan aan mezelf. Ben ik dan echt zo’n hork? Zijn wij, klinisch verloskundigen, nou echt zoals we neer worden gezet? Ben ik dan degene die je niet bij je bevalling wilt? Doen wij het zo slecht? Ik heb tien jaar ervaring, honderden bevallingen begeleid, een rugzak vol met prachtige baringen maar mijn ervaring kleurt zich ook door soms wat narigheid. Narigheid die er helaas bijhoort omdat de natuur ook een vinger in de pap heeft. Ik weet wat ik doe, waarom ik iets doe en waarom ik iets zeg. Ik communiceer, geef uitleg, wil dat je alles weet. Ik ben een mens, heb familie, vrienden en mensen om me heen die bevallen en voor wie ik hetzelfde gun. Ik doe mijn vak vol met passie net als de verloskundige in de verloskundigenpraktijk maar je kent mij niet. Je ziet mij in het heetst van de strijd voor het eerst omdat de kans bij een eerste kindje nou eenmaal groot is dat je in het ziekenhuis eindigt. Maar je hoeft niet. Je hebt altijd een keuze maar dan is die keuze wel gebaseerd op je eigen mening die je hebt gevormd na het lezen van je eigen gefilterde informatie van andere moeders die geen verloskundige zijn, maar er wel van alles van weten.
Ik word er moe van. En dat hoor ik ook steeds regelmatiger terug van mijn collega’s. Ik zou je iets mee willen geven: Vertrouw ons. Vertrouw op onze kennis. Vertrouw op onze kunde. Wij werken met liefde voor het vak, maar volgen ook protocollen. We wijken met regelmaat beargumenteerd af van deze protocollen als we zien dat iets anders beter past maar we volgen ze ook als we denken dat dát juist beter is. Wij geven jou een hand, wij stellen je gerust maar verdwijnen ook soms weer die deur uit omdat een vrouw naast jou ons ook nodig heeft.
Maar in the end moet jij het doen. Jij moet bevallen, maar ik hoop echt dat je mij en mijn collega’s de mogelijkheid geeft om je te helpen en te steunen. Want ook wij willen aan het einde van de dag met een goed gevoel naar huis gaan omdat er weer een gezond kindje is geboren en een moeder die daar zo goed mogelijk op terug kan kijken.
En ik hoop dat de trein voor jou op tijd rijdt, dat er geen wisselstoring is onderweg en dat je een zitplaats hebt in plaats van een bomvolle coupé. Zodat je als je op je eindbestemming bent, lekker in Scheveningen op het strand kunt zitten. Maar lees ook alvast wat over andere plekken in de omgeving want hé, Den Haag is ook een prachtige plek als dat uiteindelijk je eindbestemming wordt. En trek goede schoenen aan want is het nou echt heel erg om de hele treinreis te moeten staan? Dat viel achteraf toch best wel mee?
Lisa
Meer lezen over de verloskunde? Klik hier om naar alle blogs te gaan.
En lees hier een verhaal over een zwangere die achteraf vond, dat ik toch best wel mee viel…
Damman Schrijft 