Het is even na vier uur in de nacht als het lampje van het overzichtsscherm boven ons bureau begint te knipperen, een teken dat er iemand aan het hartfilmpje (CTG) gaat. De verpleegkundige sluit nagenoeg altijd de apparaten aan dus het is altijd de vraag aan welke zwangere of barende deze wordt gekoppeld. Meestal zijn rond dit tijdstip de vrouwen met een ballonnetje uit-gewiebeld op de bal of klaar met douchen om de pijnlijke krampen te bestrijden. Ik verwacht daarom ook dat het één van onze beginnende inleiders is.
Ik werk vannacht met arts-assistent Laura en we hebben een prima dienstje samen. Zij is bezig met de administratie van een keizersnede die ze eerder deze nacht heeft gedaan en ik heb net een barende aan pijnstilling geholpen. Met Laura is geen nachtje saai en we zijn lekker aan de klets. Met een schuin oog kijk ik zo nu en dan naar het scherm waar nog steeds geen registratie start. Wel zie ik af en toe een zwart puntje voorbij komen ten teken dat de verpleegkundige driftig op zoek is naar de hartslag van de baby. Ineens springt er een zwarte naam boven in beeld, mevrouw Winkels is het.
‘Ah, ze is er,’ zeg ik tegen Laura die haar ogen op haar computerscherm heeft.
‘Wie bedoel je?’ vraagt ze.
‘Er zou nog een dame vanuit de 1e lijn komen, met de verloskundige van thuis. Een mult, zwanger van haar derde en al een aantal uren in de weeën zonder ook maar enigszins vordering, ze blijft hangen op vier centimeter ondanks gebroken vliezen. De verloskundige wilde graag naar het ziekenhuis komen en die mevrouw wilde, als ze toch naar het ziekenhuis zou gaan, dan graag wat tegen de pijn,’ zeg ik.
‘Ja, dat snap ik wel. Lijkt me vreselijk zo’n gebed zonder einde,’ zegt Laura terwijl ze een pijnlijk gezicht trekt.
‘Haha, voor jou gelijk een ruggenprik bij de eerste wee zeker?’ Gein ik een beetje tegen Laura.
‘Zeker weten en het liefst in combinatie met een pijnstillingspomp met morfine, breng mij maar onder zeil!’
Het valt even stil en we kijken naar het scherm waar nog steeds geen registratie in beeld is. Wie weet is het toch ineens wel snel gegaan, dat zien we wel vaker. Soms is een kindje net anders gaan liggen door de reis naar het ziekenhuis of kan iemand het meer loslaten waardoor de bevalling ineens toch vordert.
‘Nou, kom op,’ zegt Laura tegen het beeldscherm.
Ik merk dat ze een beetje ongeduldig begint te worden.
‘Zal ik even bellen naar Jeanette? Volgens mij staat zij daarbij?’
Zonder op antwoord te wachten pak ik mijn telefoon uit mijn borstzak. Net op dat moment zien we een zwart lijntje op het CTG-overzichtsscherm. Dat lijntje geeft de hartslag van de baby weer, hij tikt ergens rond de 85 slagen per minuut en ziet er erg strak uit.
Een normale hartslag van een baby zit tussen de 110 en 160 dus dit is te laag, ook het feit dat het een potloodstreepje lijkt zonder enige variatie baart ons beiden gelijk zorgen. Met het andere lijntje in beeld wordt de hartslag van moeder geregistreerd die net daarboven rond de 100 zit.
Laura en ik wisselen een korte blik en staan dan gelijk op, om op een drafje naar kamer 24 te rennen, de kamer van mevrouw Winkels.
‘Gezonde dame verder?’ vraagt Laura onderweg nog aan mij.
Ik pak het briefje uit mijn zak waarop ik alle informatie heb geschreven die de verloskundige mij had overgedragen.
‘Derde kindje, twee keer normaal bevallen. Normaal gegroeid kind, normale zwangerschap sinds een uur of tien weeën, daarna gebroken vliezen, helder vruchtwater en bij het eerste inwendig onderzoek had ze 4 centimeter. Daar zat ze net een half uurtje geleden thuis nog steeds op. Harttonen daar normaal.’
Mijn hoofd ratelt en die van Laura ook. Waarom is dit kind ineens in nood? Een hartslag als deze in zo’n strakke lijn betekent maar één ding, deze baby is in nood. Ik hoor de telefoon in mijn zak afgaan als ik de deur van kamer 24 opendoe, Jeanette kijkt met grote ogen op en haalt haar telefoon van haar oor weg waarna mijn telefoon stopt met rinkelen.
Ze ziet achter mij Laura ook binnenstappen en knikt richting haar computer: ‘Gezien denk ik hè?’
We knikken beiden. Onrust op een verloskamer is zo gemaakt. Onrust om niets ook. Het is altijd een kunst om op de juiste manier het contact te maken in een acute situatie om niet iedereen direct de stuipen op het lijf te jagen maar wel zo snel mogelijk over te kunnen gaan tot handelen. We stellen ons beiden kort voor zonder hand te schudden en we horen dat mevrouw Winkels Liselot heet. Haar man Jochem staat naast haar en ziet er enorm relaxt uit. Beiden nog geen weet van de paniek die zo gaat komen.
Liselot ligt op haar zij en ziet er bezweet uit. Haar oranje-rode haren hebben fantastische krullen en zitten in een slordige knot op haar hoofd gebonden. Ze draagt een zwart hemd-jurkje die nu tot onder haar borsten omhoog is geschoven om het CTG de ruimte te geven. In haar grote zwarte onderbroek zit een kraamverband tegen het vruchtwater. Ze krijgt net een wee dus we wachten met handelen.
Jeanette heeft op het moment dat wij binnenkwamen het CTG losgelaten en we zien nu bijna vijf minuten registratie van de harttonen. Jeanette is ervaren en staat al bij de materiaalkast spullen te pakken voor een infuus.
Ik zie dat Laura staat te popelen om over te gaan tot handelen maar we moeten even deze wee afwachten. Ondertussen heeft ze al wel haar handschoenen aangetrokken en pakt ze glijmiddel om Liselot zo inwendig te onderzoeken. Ik kniel neer naast het bed om oog in oog te komen met Liselot. Zodra ze ook maar iets weer op de wereld komt na het wegzuchten van de wee probeer ik haar aandacht te vangen, zodat Laura straks gelijk kan beginnen.
‘Liselot, luister. Op het hartfilmpje zien we dat de baby het niet naar zijn zin heeft. De hartslag is laag en het lijkt alsof de baby in nood is,’ ik kijk ondertussen ook naar Jochem om te zien of hij het hoort.
‘We weten niet hoelang dit al zo is omdat dit het begin van onze registratie is. Het kan zijn dat het net vijf minuten is maar het kan ook al langer bestaand zijn. We willen eigenlijk gelijk kijken hoe het zit met de ontsluiting om een inschatting te kunnen maken wat we gaan doen. Ben jij akkoord?’
Liselot kijkt ineens verschrikt en knikt gelijk. ‘Ja ja, doe maar, tuurlijk,’ zegt ze terwijl ze haar ogen sluit en naar haar rug draait. Ze is erg coöperatief. Terwijl ze draait zie ik een traan over haar wang lopen, ze kijkt vervolgens naar haar man die haar hand pakt en zichtbaar zijn adem hoog in zijn keel heeft.
Ik pak Liselot haar andere hand en geef ondertussen uitleg wat Laura doet. Jeanette staat achter me met de spulletjes voor het infuus maar we maken even het inwendig onderzoek af. Laura is met drie seconden klaar.
‘Status quo,’ mimet ze tegen mij terwijl ze naar het hartfilmpje kijkt die nog steeds hetzelfde lijntje heeft. ‘Sectio.’
Ik knik, krijg zelf ook zweetoksels van dit beeld. Wat is er aan de hand? Is de baby zo erg in nood? Hoe kan het? Wat is het probleem?
‘Luister Liselot,’ zeg ik terwijl ik plaatsmaak voor Jeanette die gelijk op de kruk naast het bed gaat zitten, ze pakt haar telefoon en belt een collega voor extra handjes waarna ze het infuus gaat prikken. Ik hoor Laura ondertussen bellen met de gynaecoloog om de keizersnede aan het kondigen waardoor ik de ruimte krijg om informatie te geven aan Liselot en Jochem.
‘De baby is dusdanig in nood dat hij nu geboren moet worden maar de ontsluiting is nog niet gevorderd, het is nog steeds vier centimeter. Voor een vaginale geboorte is er eigenlijk geen tijd meer. We willen daarom nu een keizersnede gaan doen.’
Liselot schudt haar hoofd en kan duidelijk niet bevatten wat er gebeurt.
Ik ga mijn verhaal verder: ‘Er gaat nu heel veel tegelijk gebeuren maar we hebben geen tijd om het rustig aan te doen. We gaan je klaarmaken voor een keizersnede met een infuus en een katheter, ondertussen wordt de operatiekamer gereed gemaakt en ook de gynaecoloog en kinderarts vragen we daarnaar toe te komen.’
Ik laat een kleine pauze om dit even in te laten dalen bij het stel. Ondertussen volgt er een wee. Jeanette heeft al een infuus geprikt en een collega komt aan met weeënremmers die we toe kunnen dienen via het infuus. Dit doen we omdat we hopen dat dit zorgt voor verbetering van het hartfilmpje. Dat de weeën zorgen voor druk op de navelstreng en als die weeëndruk weg is, de hartslag herstelt. Het hartfilmpje laat gelukkig iets meer variatie zien maar is nog steeds laag. Duidelijk abnormaal, deze baby moet er echt uit.
Binnen een dikke vijf minuten is alles in gereedheid en rijden we over de gang naar de operatiekamers. Het CTG is afgekoppeld, we kunnen nu niet meer zien hoe de baby het doet. Ik voel een flinke stoot adrenaline als ik kijk naar het stel die geen idee heeft waarin ze zijn beland. Ik hoop zó dat dit goed gaat.
Laura is al vooruit gegaan om zich om te kleden voor de operatie. Een collega rent achter ons aan met de gegevens en een polsbandje. Die administratie die ook altijd nog moet, vreselijk.
Eenmaal bij de operatiekamers staat iedereen al klaar. De deuren worden opengehouden door de medewerkers van de operatiekamers, we kunnen zo doorlopen. Bij de volgende set deuren staan mensen klaar die het bed verder rollen. Jeanette en Jochem blijven daarachter om zich vlot om te kleden. Ze trekken een pak aan over hun kleren en gaan achter Laura aan. Ik blijf met een andere collega achter en stap ineens de actie uit. Ik druk op de knop naast de deur om de deur automatisch te openen en we lopen terug richting de afdeling. Ik zie de kinderarts in de verte ook nog aankomen. We begroeten elkaar kort als onze paden kruisen, zij duidelijk nog vol in de adrenaline.
‘Pfoe, wat zal hieruit komen?’ vraagt Colet, even bezorgd als ik.
‘Nou zeg dat, ik heb geen idee.. Zo fijn dat ze hierheen is gekomen,’ zeg ik.
‘Wat was eigenlijk het verhaal?’
Colet is later ingestapt op de verloskamer nadat Jeanette haar had gebeld.
‘Gewoon een mult met vier centimeter van thuis die niet vorderde, twee keer eerder gewoon normaal bevallen, dus geen idee joh. Misschien toch een losgelaten placenta? Heel vreemd. Het CTG was echt absoluut niet fraai hoor.’
‘Wat hebben jullie gedaan?’ vraagt Colet.
‘Eigenlijk niets, enkel bevestigd dat het niet vorderde, enige optie om kind dus te redden was een sectio.’
Op de afdeling loopt Colet terug naar de verpleegpost, ik ga weer in ons kantoor zitten en probeer mee te lezen wat er op de operatiekamers gebeurt. Het is inmiddels tien over half vijf, wat een actie in een dik half uur zeg. Ik kijk nog eens het hartfilmpje terug, we hebben goed gehandeld denk ik. Sneller dan dit had niet gekund er zat ook geen enkele verbetering in. Ik klik door in het dossier en lees haar voorgeschiedenis, ik kan niets ontdekken wat heeft gezorgd voor dit einde.. Verloskunde is soms best ingewikkeld.
Een dik uur later is Laura terug in ons kantoor samen met de gynaecoloog. Ik kijk ze verwachtingsvol aan als ze binnenlopen.
‘Precies op tijd,’ zegt Laura. ‘Jongetje Vince geboren, apgar-score van 3 over 6 over 7. De kinderarts heeft hem ter observatie meegenomen. De placenta lag vast, helder vruchtwater, ik heb geen idee wat het was. Jij?’ Laura kijkt de gynaecoloog aan.
‘Nee, ik weet het ook niet. Op het goede moment, op de goede plek zullen we maar zeggen.’ De gynaecoloog kijkt naar de klok: ‘Ik ga nog even terug naar bed, goed werk dames.’
We glimlachen naar hem terwijl hij het kantoor uit loopt, knap hoe hij hier zo ook weer uit kan stappen en verder kan slapen.
‘Nou, dat was op het nippertje, niet?’ Laura kijkt me aan.
‘Goede actie in ieder geval, sneller had niet gekund,’ zeg ik.
Vince bleek een lage zuurgraad te hebben, zijn Ph was 7,04. Alles boven de 7,25 is normaal voor een neonaat. Er was sprake van zuurstoftekort, ook wel asfyxie. Ook na placenta onderzoek (pathologisch onderzoek) bleek er geen oorzaak te vinden voor de asfyxie bij Vince. Hij heeft duidelijk geluk gehad, op tijd uit de buik gekomen en op tijd behandeld. Na drie dagen op de neonatologie is hij bij Liselot en Jochem op de kamer terug gekomen en mochten ze na vijf dagen het ziekenhuis verlaten. Op de nacontrole bleek Vince zich te ontwikkelen als ieder ander. Of hij hier later problemen mee zal krijgen, weten we niet. Liselot en Jochem kijken terug op een hele hectische bevalling maar zijn dankbaar met de afloop.
Meer lezen over de verloskunde? Klik hier.
Wil je een overzicht van alle geschreven blogs? Klik hier.
Damman Schrijft 